Inzameling en recycling van metaalschroot dreigt vast te lopen door nieuwe Europese regels

Vernieuwde EVOA

De regelgeving is onderdeel van de vernieuwde EVOA. Die houdt in dat exporteurs van metaalschroot aan de hand van een audit moeten kunnen aantonen dat fabrieken buiten Europa deze grondstoffen op een maatschappelijk verantwoorde manier verwerken. Hier bovenop komt nu een besluit van de Europese Commissie om vrijwel alle niet-OESO landen, uitgezonderd van een aantal EU-kandidaat-lidstaten, in zijn geheel uit te sluiten als exportbestemming.

De MRF steunt het principe dat Europees metaalschroot op een maatschappelijk verantwoorde manier moet worden verwerkt, ook wanneer het buiten Europa wordt verwerkt. Het toezicht op fabrieksniveau dat met deze nieuwe regels in werking treedt moet dit garanderen. Het kan echter niet zo zijn dat een complete groep landen wordt uitgesloten als bestemming voor metaalschroot. 

Jaarlijks overschot van 20 miljard kilo

Jaarlijks komt er binnen de Europese Unie zo'n 20 miljard kilo meer metaalschroot vrij dan er aan verwerkingscapaciteit beschikbaar is. Bij staal is een belangrijke reden dat smelterijen buiten Europa gebruik maken van technieken de inzet van een hoog percentage schroot toestaan. In Nederland en Europa staan juist voornamelijk smelterijen waarin het technisch niet mogelijk is hoge percentages schroot als grondstof in te zetten. Deze fabrieken draaien hoofdzakelijk op primaire ertsen als grondstof. Ook zijn er tal van producten zoals aluminiumkabel en elektro motoren waarvoor er binnen Europa vrijwel geen verwerkingscapaciteit staat. Het gevolg is dat een aanzienlijk deel van deze metalen momenteel wordt geëxporteerd naar landen waar het wel kan worden omgesmolten en verwerkt tot nieuwe producten. 

Wanneer deze exportmogelijkheden worden beperkt zonder dat eerst voldoende Europese verwerkingscapaciteit wordt opgebouwd, ontstaat een groot overschot aan schroot binnen Europa. Dat zal leiden tot dalende schrootprijzen, druk op de bedrijfsvoering van inzamelaars en recyclers en uiteindelijk tot het wegvallen van investeringen in de circulaire keten. In het uiterste geval kan de inzameling en recycling van metalen in delen van Europa economisch onhaalbaar worden. Tegelijkertijd zijn juist innovaties in hoogwaardige scheidingstechnieken nodig om de circulaire ambities van Europa te verwezenlijken. Het is duidelijk dat deze zaken niet samen gaan.

Metaal meest circulaire keten

Metaalschroot vormt de basis van een van de meest succesvolle circulaire ketens in Europa. Metalen kunnen vrijwel onbeperkt worden gerecycled zonder kwaliteitsverlies. Daardoor leveren zij een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van CO₂-uitstoot en het verminderen van de afhankelijkheid van primaire grondstoffen. Recycling van metalen kost bovendien aanzienlijk minder energie dan de winning en verwerking van ertsen.

De Europese Commissie presenteert het exportverbod als onderdeel van haar streven naar een circulaire economie. Volgens de MRF wordt daarbij echter voorbijgegaan aan een fundamenteel probleem: Europa beschikt op dit moment niet over voldoende capaciteit om alle vrijkomende schrootstromen zelf te verwerken.

De MRF benadrukt dat zij volledig achter het principe staat dat metaalschroot op maatschappelijk verantwoorde wijze moet worden verwerkt. Ook onderschrijft de sector de ambitie om meer verwerking en productie binnen Europa plaats te laten vinden. Daarvoor zijn echter wel de juiste randvoorwaarden nodig. 

Als Europa meer metalen binnen de eigen grenzen wil verwerken, dan moet eerst worden geïnvesteerd in extra smelt- en verwerkingscapaciteit. Zolang die capaciteit ontbreekt, blijft export naar buitenlandse afnemers noodzakelijk om hoogwaardige recycling mogelijk te maken. Het Europese beleid zou zich daarom niet moeten richten op exportbeperkingen, maar juist ook op het stimuleren van de vraag naar gerecyclede grondstoffen. De MRF pleit ervoor om in steeds meer producten een minimumaandeel gerecycled materiaal verplicht te stellen. Alleen wanneer de inzet van schroot als grondstof daadwerkelijk wordt afgedwongen, ontstaat voldoende vraag om nieuwe Europese verwerkingsinstallaties rendabel te maken.

De huidige voorstellen worden in de verkeerde volgorde worden ingevoerd. Eerst de export beperken en pas later werken aan extra verwerkingscapaciteit en verplichte inzet van recyclaat leidt tot ernstige verstoringen in de markt en zal uiteindelijk juist schade toebrengen aan de circulaire economie die Europa wil versterken.

Daarom roept de MRF beleidsmakers in Nederland en Brussel op de regelgeving gefaseerd in te voeren en beter af te stemmen op de realiteit van de markt. 

Wij delen de ambitie om metalen zoveel mogelijk binnen Europa te houden en opnieuw in te zetten. Maar daarvoor moet eerst de infrastructuur aanwezig zijn. Zonder voldoende verwerkingscapaciteit en zonder verplichte inzet van gerecyclede grondstoffen dreigt goedbedoelde regelgeving juist een van de meest circulaire ketens van Europa te verzwakken.

De MRF roept beleidsmakers daarom op snel in actie te komen. De transitie naar een circulaire economie vraagt om realistische en uitvoerbare regelgeving die rekening houdt met de beschikbare capaciteit in Europa. Alleen dan ontstaat daadwerkelijk milieuwinst én kan de metaalrecyclingsector blijven investeren in een duurzame toekomst.